Lista aktualności Lista aktualności

Leśny symbol siły, potęgi i trwałości

Dąb szypułkowy (Quercus robur) jest potężnym drzewem, które ze względu na swoje właściwości pełni funkcję ekologiczną oraz odgrywa ważną rolę w kształtowaniu siedlisk leśnych.

Dąb szypułkowy jest bardzo ważnym gatunkiem ze względu na swoje cenne właściwości ekologiczne i gospodarcze. Rośnie najczęściej na żyznych i wilgotnych siedliskach. W preferowanych miejscach może osiągać potężne rozmiary i żyć nawet do 700-800 lat. Jest gatunkiem umiarkowanie światłożądnym, czyli najlepsze warunki do wzrostu i rozwoju znajduje w miejscach z ocienieniem bocznym i światłem z góry. Rośnie wolno a w późniejszym wieku z pnia wyrastają liczne konary, często już kilka metrów nad ziemią.

Dąb od wieków był znany i ceniony w kulturze wielu krajów, w tym Polski. Sadzono go głównie w parkach, przy dworach, świątyniach oraz na cmentarzach. Upamiętniał w ten sposób wydarzenia rodzinne, kulturowe i społeczne. Według wierzeń ludów dąb był symbolem siły, i potęgi (ze względu na swoje rozmiary) oraz trwałości (poprzez długi, palowy system korzeniowy, który jest trudny do wywrócenia przez wiatr). W starożytnym Rzymie dąb uchodził za roślinę, z którą wiązano powstanie świata. U Greków był poświęcony Zeusowi. Wierzono, że gdy Zeus zdenerwował się na ludzi to trafiał w pień dębowy piorunem. W rzeczywistości dąb jest drzewem najczęściej trafianym przez pioruny, co jest potwierdzone licznymi badaniami naukowymi. W późniejszych okresach w Polsce wierzono, że szumiące dęby przepowiadały przyszłość. Podczas wiatrów siadano pod starymi dębami i ich szum interpretowano na pojedyncze słowa przepowiedni.

Najgrubszy dąb szypułkowy „Napoleon" rośnie na terenie RDLP Zielona Góra w Nadleśnictwie Przytok w okolicy miejscowości Zabór. Jego obwód pnia wynosi 1052 cm, zaś wysokość 27 m.

Dąb miał także znaczenie religijne. Wiele starożytnych ludów oddawało cześć swym bogom pod gołym niebem, często w gajach, wśród potoków oraz pod dębami. Niektórzy uważali, że święte są te dęby, na których rośnie jemioła. Znaczyło to, że drzewo zostało wybrane i należało się pod nim modlić oraz składać dary.

Oprócz znaczenia kulturowego i historycznego dąb ma zastosowanie w medycynie. Głównym składnikiem leczniczym jest kora. Stosuje się ją w stanach zapalnych skóry, błon śluzowych oraz w przypadku biegunek. Korę pozyskuje się z młodych pni i gałęzi a następnie się suszy w temperaturze ok. 40 stopni. Z tak przygotowanej kory robi się napary oraz dodaje do różnych produktów leczniczych. Wykorzystuje się ją także w kosmetologii. Tam jako dodatek do farb i szamponów do włosów powoduje ich trwałość oraz ma właściwości koloryzujące. Kora oraz zmielone żołędzie w postaci naparu skutecznie przeciwdziałają biegunce.

Dąb z gospodarczego punktu widzenia należy do najcenniejszych drzew liściastych ze względu na wyjątkowe wartości drewna. Drewno dębowe wykorzystywane jest w budownictwie lądowym i wodnym. Jego szerokie zastosowanie wynika z bardzo dużej trwałości, łatwości w obróbce i pięknego zarysu drewna na przekroju. Zastosowanie wodne dębu ma swoje miejsce głównie w budowie mostów i elementów wodnych, lecz także przy budowie szkieletów statków. Drewno dębowe zatopione w wodzie naturalnie ciemnieje, zachowując przy tym swoje właściwości mechaniczne. Przybiera wtedy kolor czarny lub ciemnobrązowy, a to na skutek reakcji garbników zawartych w drewnie z solami żelaza. Jest to tzw. czarny dąb („polski heban"). Jeżeli chodzi o zastosowanie na lądzie to oprócz mebli, podłóg, parapetów, beczek, czy podkładów kolejowych można uzyskiwać cienkie płaty (fornir) powstałe poprzez skrawanie płaskie drewna. W wyniku tego powstaje drewno warstwowe płaskie wykorzystywane do wykończenia mebli, wykonania ścian lub okien i drzwi.

Po poznaniu szerokich zastosowań i właściwości dęba możemy powiedzieć, że jest wspaniałym drzewem oraz ważnym komponentem naszych pięknych, polskich lasów.