Lista aktualności Lista aktualności

Leśny symbol kobiecości, miłości i zdrowia.

Lipa (Tilia) to drzewo, które swoim znaczeniem symbolicznym sięga już czasów starożytnych. Jest także jednym z najbardziej znanych gatunków, które mają zastosowanie lecznicze w medycynie.

Lipa swoim występowaniem obejmuje całą Polskę. Najczęściej sadzi się ją w parkach, przy domach lub w ogrodach. W lasach nie tworzy drzewostanów, lecz sadzi się ją jako gatunek biocenotyczny, czyli taki, który umożliwia bytowanie zwierząt oraz wpływa korzystnie na różnorodność i odporność lasu. Na półkuli północnej występuje około 20 gatunków  lip, zaś w Polsce 2: drobnolistna i szerokolistna. Bardziej rozpowszechniona jest lipa drobnolistna. W młodości rośnie stosunkowo wolno, lecz w późniejszym wieku wzrasta szybko w górę. Swój wzrost kończy w wieku około 150 lat, lecz żyje dużo dłużej. Osiąga wysokość 35-40 metrów. Charakterystyczną cechą starszych drzew jest rozłożysta i gęsta korona, którą tworzą grube i sękate konary. Kwitnie w maju i czerwcu a jej kwiaty uwielbiane są przez pszczoły. Efektem współpracy pszczół i lipy jest przepyszny miód lipowy.

Lipa była znana już w czasach starożytnych. Już wówczas wiedziano, że to wielce pożyteczne drzewo; daje strudzonym cień, bowiem ma zdolność ustawiania listków do słońca tak, że  żaden promyczek się nie przebije, rzeźbiarzom drewno (Ołtarz Mariacki Wita Stwosza jest lipowy), poetom natchnienie, wszystkim zaś pomaga zwalczać stany chorobowe.

,,Gościu, siądź pod mym liściem, a odpocznij sobie!

Nie dojdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie…”

Fragment fraszki Jana Kochanowskiego „Na Lipę”

Lipa od dawna była ceniona i uznawana jako jedna z najważniejszych roślin leczniczych. Najważniejsze działanie lecznicze i profilaktyczne to działanie uspakajające, ułatwiające sen, napotne, wykrztuśne, rozluźniające i chyba najbardziej popularne działanie zapobiegające oraz wspomagające leczenie przeziębienia i grypy. W dawnych czasach kwiatostany lipowe były podstawowym składnikiem leczniczym w każdym domu. Kwiatostany można zbierać i przygotowywać na świeżo lub suszyć. Kwiatostany są bardzo łatwe w przygotowaniu. Wystarczy zalać je gorącą wodą i wedle uznania dodać np. łyżkę miodu, sok z cytryny lub parę malin.

Bardzo dużą rolę lipa odgrywa w symbolice mitycznej i religijnej. Uważano ją za symbol kobiecości, miłości i zdrowia. To ostatnie kojarzy nam się głównie ze znanymi właściwościami leczniczymi lipy. Tak jak pisałem w poprzednim artykule o dębie jako symbolu męskości i siły, tak lipa jako drzewo pachnące i miękkie (miękkie drewno) używana była w symbolice kobiecej. Dowodzi temu historia starożytnych Greków o wędrówce Zeusa po Ziemi. Zeus przyjął postać ludzką i zszedł z Olimpu na Ziemię, by poznać życie ziemskich śmiertelników. Podróżował po świecie a nikt nieświadomy kim jest nie chciał go przyjąć, ugościć i nakarmić. W końcu trafił do pewnego małżeństwa, którzy mimo strasznego ubóstwa przyjęli Zeusa wszystkim co mieli. Zeus po ujawnieniu kim jest, złych ludzi kazał ukarać a małżonków w podzięce uczynił swoimi kapłanami, zaś kiedy życie ich dobiegło końca zamienił mężczyznę w dąb, kobietę zaś w lipę. Stąd właśnie wzięła się lipa…

Najgrubsza lipa rośnie we wsi Jagice, na terenie osady Leśnictwa Zielony Stok w Nadleśnictwie Człopa, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Pile, woj. wielkopolskie. Lipa nosi nazwę „Dobrosława”. Obwód pnia 817 cm, wys. 25 m. W Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie, w Nadleśnictwie Strzałowo, Leśnictwie Rańsk rośnie nieco mniejsza, lecz również potężna lipa o obwodzie pnia ponad 730 cm.

Inna historia mówi nam o kobiecie, która z jednym z mitycznych bogów miała mieć dzieci, które po narodzinach zostały stworzone na podobieństwo pół człowieka - pół konia. Kobieta chcąc zapomnieć o traumatycznych wydarzeniach poprosiła bogów, aby zamienili ją w coś co nie odczuwa smutku ani wspomnień. Jak łatwo się domyślić bogowie zamienili ją w lipę.

Inne wierzenia były skierowane w lipę jako symbol bogini miłości i piękności. Łada uznawana jako ta bogini związana była z drzewem lipowym i to właśnie pod nim zbierano się by prosić o powodzenie w miłości.

Lipa była także powiązana z pokojem wśród ludzi. Tak jak pod dębem zbierano się przed wyruszeniem na wojnę (wierzono w ten sposób, że przyniesie to zwycięstwo), tak pod lipą odbywały się sądy, zebrania pokojowe i negocjacje.

Drewno lipy jest i było bardzo cenionym materiałem do rzeźbienia. Bardzo dużo kapliczek, ołtarzy jest wyrzeźbionych z drewna lipowego. Dawniej z drewna lipowego wykonywano trumny, ponieważ sądzono, że kto spocznie w trumnie lipowej osiągnie wieczny spokój. Analogicznie urodzone dzieci miały kołyski wykonane z drewna lipowego, bo przecież właśnie ono kojarzy się ze spokojem i kobiecością. Wierzono także, że gałązki z lipy ułożone w domu chronią przed piorunami i złymi duchami.

Podsumowując znaczenie i korzyści jakie daje nam lipa, można śmiało powiedzieć, że warto jest ją sadzić w ogrodach i przy domach. Tak jak leśnicy cenią lipę jako podstawowy gatunek entomofauny naszych lasów.

Ciekawostka: ludzie urodzeni pod znakiem Lipy, czyli między 11 a 20 marcem i między 13 i 22 wrześniem to marzyciele, ludzie wrażliwi, lubiący miody…